Bu bölüm, ketonların (R₂C=O) ve aldehitlerin (RCHO) bor hidrür (örneğin, sodyum borhidrür, NaBH₄) ve asit (örneğin, trifluoroasetik asit, TFA) kullanılarak alkollere (R₂CHOH veya RCH₂OH) indirgenmesini içeren Narasaka-Prasad reaksiyonunu kapsar. Bu reaksiyon, 1980'lerde Yoshinao Narasaka ve P. V. Prasad tarafından geliştirilmiştir. Reaksiyon, karbonil grubunun seçici olarak indirgenmesiyle karakterizedir ve asit katalizörlüğünde yürür. Bu yöntem, özellikle sentetik organik kimyada karbonil grubunun seçici olarak indirgenmesi için önemlidir.
Yoshinao Narasaka, 20. yüzyılın sonlarında Japon organik kimyacıdır. 1980'lerde, ketonların ve aldehitlerin bor hidrür ve asit kullanarak indirgenebileceğini keşfetmiştir. Bu reaksiyon, daha sonra "Narasaka-Prasad reaksiyonu" olarak bilinmeye başlanmıştır. Narasaka, bu reaksiyonun mekanizmasını detaylı olarak açıklamış ve doğal ürünlerin sentezinde uygulamalarını göstermiştir. Bu keşif, organik kimyada karbonil gruplarının indirgenmesi alanında temel bir yere sahiptir.
P. V. Prasad, Narasaka ile birlikte bu reaksiyonu geliştirmiştir. Narasaka-Prasad reaksiyonu, asit katalizörlüğünde karbonil grubunun indirgenmesini sağlar. Bu yöntem, diğer indirgeme reaksiyonlarına göre daha seçicidir.
1980'lerde Narasaka ve Prasad, ketonların (örneğin benzofenon) sodyum borhidrür ve trifluoroasetik asit kullanılarak reaksiyonuna dair ilk çalışmaları yapmıştır. Bu reaksiyon, karbonil grubunun asit katalizörlüğünde indirgenmesini sağlar. 1990'lardan sonra, reaksiyonun mekanizması ve substrat yelpazesi üzerine detaylı araştırmalar yoğunlaşmıştır. Günümüzde, Narasaka-Prasad reaksiyonu, doğal ürün sentezi ve heterosiklik kimyada yaygın olarak kullanılmaktadır.
Narasaka-Prasad reaksiyonu, keton veya aldehitlerin bor hidrür ve asit ile indirgenmesidir. Genel formu şu şekildedir:
R₂C=O + NaBH₄ + TFA → R₂CHOH
(örneğin: benzofenon → benzil alkol)
Mekanizma şu adımlardan oluşur:
Narasaka-Prasad reaksiyonu, asit katalizörlüğünde yürür. Bu, karbonil grubunun protonlanmasıyla reaktivitesini artırır ve bor hidrürün hidrid transferini kolaylaştırır.
Narasaka-Prasad reaksiyonu için tipik koşullar:
| Keton/Aldehit | İndirgeyici | Asit | Ürün (Alkol) | Notlar |
|---|---|---|---|---|
| Benzofenon | NaBH₄ | TFA | Benzil alkol | Tipik Narasaka-Prasad örneği |
| Benzaldehit | NaBH₄ | TFA | Benzil alkol | Aldehit substratı |
| Asetofenon | NaBH₄ | TFA | 1-Feniletanol | Alkil keton |
| Cikloheksanon | NaBH₄ | TFA | Sikloheksanol | Siklik keton |
Narasaka-Prasad reaksiyonu, sentetik organik kimyada ve biyolojik araştırmalarda çeşitli alanlarda kullanılır:
Soru 1: Narasaka-Prasad reaksiyonu hangi tür bir reaksiyondur?
Soru 2: Aşağıdakilerden hangisi Narasaka-Prasad reaksiyonunun en büyük avantajıdır?
a) Sadece yüksek sıcaklıkta çalışması
b) Asit katalizörlüğünde seçici indirgeme
c) Sadece aromatik ketonlarla çalışması
d) Su ortamında yapılması
Soru 3: Benzofenon Narasaka-Prasad reaksiyonuna sokulursa hangi ürün oluşur?
a) Benzofenon
b) Benzoik asit
c) Benzil alkol
d) Benzaldehit
Narasaka-Prasad reaksiyonunu anlamak için:
Tipik bir prosedür: 1 mmol keton, 1.1 mmol NaBH₄, 2 mmol TFA ve 5 mL THF kullanılır. Reaksiyon oda sıcaklığında 2 saat karıştırılır. Ardından, çözelti soğutulur, bazikleştirilir ve ürün ekstrakte edilir. Saflaştırma kolon kromatografisi ile yapılır. Verim genellikle %70-90 arasındadır.
1.Narasaka, Y., & Prasad, P. V. (1983). Selective reduction of carbonyl compounds with sodium borohydride in the presence of acid. Chemistry Letters, 12(11), 1755–1758. https://doi.org/10.1246/cl.1983.1755
2.Smith, M. B., & March, J. (2007). March’s advanced organic chemistry: Reactions, mechanisms, and structure (6th ed.). Wiley.
3.Fleming, I. (2010). Molecular Orbitals and Organic Chemical Reactions: Reference Edition. Wiley.