Cevap:
a) Na ve Cl → İyonik bağ oluşturur (metal + ametal)
b) C ve O → Kovalent bağ oluşturur
c) H ve H → Kovalent bağ oluşturur
d) N ve N → Kovalent bağ oluşturur
Cevap:
c) HCl → Polar kovalent bağ (elektronegatiflik farkı vardır)
Diğerleri apolar kovalent bağ içerir
Cevap:
c) Belirli bir yönde güçlü bağlar içerir → Yanlış (metalik bağlar yönden bağımsızdır)
Cevap:
O=C=O (Merkezde C atomu, her iki yanında O atomları ile çift bağ yapar)
Bağ türü: Polar kovalent bağ (C-O arası)
Molekül geometrisi: Doğrusal
Cevap:
Elektronegatiflik: Bir atomun bağ elektronlarını kendine çekme yeteneğidir.
Sıralama: C < N < O < F
(Periyodik tabloda sağa ve yukarı gidildikçe elektronegatiflik artar)
Cevap:
Merkezde N atomu, çevresinde 3 O atomu (bir çift bağ, iki tek bağ)
Formal yük = (Grup numarası) - (Bağ yapmayan e⁻ sayısı) - (Bağ sayısı)
N: 5 - 0 - 4 = +1
Çift bağlı O: 6 - 4 - 2 = 0
Tek bağlı O'lar: 6 - 6 - 1 = -1 (her biri)
Toplam yük: +1 + 0 + (-1) + (-1) = -1 (iyon yüküyle uyumlu)
Cevap:
a) CH₄ → 4 bağ, 0 ortaklanmamış çift: Düzgün dörtyüzlü (tetrahedral)
b) NH₃ → 3 bağ, 1 ortaklanmamış çift: Üçgen piramit
c) H₂O → 2 bağ, 2 ortaklanmamış çift: Açısal (bent)
Cevap:
a) BeCl₂ → sp hibritleşme (doğrusal geometri)
b) BF₃ → sp² hibritleşme (düzlem üçgen geometri)
c) C₂H₄ → sp² hibritleşme (her karbon için, çift bağ içerir)
Cevap:
b) NH₃ ve d) H₂O polar moleküllerdir.
a) CO₂ ve c) CCl₄ apolar moleküllerdir (simetrik yapıları nedeniyle dipol momentleri sıfırdır).
Cevap:
Hidrojen bağı için:
1) Hidrojen atomu N, O veya F gibi elektronegatif bir atoma kovalent bağlı olmalı
2) Bağ yapacak diğer molekülde de N, O veya F atomu bulunmalı
Örnekler: H₂O, NH₃, HF molekülleri arasında hidrojen bağı oluşur
Cevap:
O₂ elektron dağılımı: (σ1s)²(σ*1s)²(σ2s)²(σ*2s)²(σ2p)²(π2p)⁴(π*2p)²
Bağ derecesi = (Bağlayıcı e⁻ - Karşıt bağlayıcı e⁻)/2 = (10-6)/2 = 2
π*2p orbitallerinde eşleşmemiş 2 elektron bulunduğundan paramanyetiktir.
Cevap:
Bağ enerjileri: C-C (347 kJ/mol) < C=C (614 kJ/mol) < C≡C (839 kJ/mol) < C-H (413 kJ/mol)
Sıralama: a < b < c < d
Cevap:
Kristal örgü enerjisi iyon yükü arttıkça ve iyon yarıçapı azaldıkça artar.
Sıralama: d (KBr) < a (NaCl) < c (CaO) < b (MgO)
Cevap:
b) CO₂ → Doğrusal molekül olduğu için dipol moment vektörleri birbirini yok eder.
Diğer moleküller asimetrik olduğu için net dipol momentleri vardır.
Cevap:
Merkezde S atomu, 4 O atomu ile bağ yapar (2 tek bağ, 2 çift bağ)
Formal yükler:
S: 6 - 0 - 6 = 0
Çift bağlı O'lar: 6 - 4 - 2 = 0
Tek bağlı O'lar: 6 - 6 - 1 = -1 (her biri)
Toplam yük: 0 + 0 + 0 + (-1) + (-1) = -2 (iyon yüküyle uyumlu)
Cevap:
I atomu 4 bağ ve 2 ortaklanmamış elektron çifti içerir.
Elektron çifti geometrisi: Oktahedral (6 elektron çifti)
Molekül geometrisi: Kare düzlem (4 bağ, 2 ortaklanmamış çift)
Hibritleşme: sp³d²
Cevap:
N₂ elektron dağılımı: (σ1s)²(σ*1s)²(σ2s)²(σ*2s)²(π2p)⁴(σ2p)²
Bağ derecesi = (8-2)/2 = 3 (Üçlü bağ)
Tüm elektronlar eşleştiği için diamanyetiktir.
Cevap:
İyonik bağ: Metal + ametal arasında, elektron transferi ile oluşur. Yüksek erime noktası, katı halde elektriği iletmez, çözeltide iletir.
Kovalent bağ: Ametal + ametal arasında, elektron paylaşımı ile oluşur. Düşük erime noktası, elektriği iletmez (genellikle).
Metalik bağ: Metal + metal arasında, elektron denizi modeli. Yüksek ısı ve elektrik iletkenliği, dövülebilir.
Cevap:
Her C atomu 2 bağ yapar (1 C≡C, 1 C-H)
Hibritleşme: sp (2 p orbitali hibritleşmeye katılmaz)
Geometri: Doğrusal (180° bağ açısı)
Kalan 2 p orbitali π bağlarını oluşturur.
Cevap:
Van der Waals kuvvetleri: Moleküller arası geçici dipollerin oluşturduğu zayıf çekim kuvvetleri. Molekül büyüklüğü arttıkça artar.
Sıralama (kaynama noktası artan): a < b < c < d
Cevap:
Koordinatif kovalent bağ: Bağ yapmak için gerekli her iki elektronun aynı atom tarafından sağlandığı bağ türüdür.
NH₄⁺ iyonunda: NH₃'ün N atomundaki ortaklanmamış elektron çifti H⁺ iyonuyla paylaşılır (N→H koordinatif bağı).
Cevap: Metal ve ametal arasında elektron transferiyle oluşan bağdır.
Cevap: Ametal atomları arasında elektron paylaşımıyla oluşan bağdır. Örnekler: H2O, CO2
Cevap: Metal atomlarının valans elektronları serbestçe hareket eder, bu elektron bulutu pozitif iyonlar arasında bağ oluşturur.
Cevap: Polar bağda elektronlar eşit paylaşılmaz (H2O), apolarda eşit paylaşılır (O2).
Cevap: Na (2-8-1) 1 elektron vererek Na⁺ olur, Cl (2-8-7) bu elektronu alarak Cl⁻ olur. Zıt yüklü iyonlar birbirini çeker.
Cevap: Apolar kovalent bağ. İki hidrojen atomu tek elektronlarını paylaşarak bağ oluşturur.
Cevap: Serbest elektronlar sayesinde yük taşınabilir. Elektron denizi modeli bu iletkenliği açıklar.
Cevap: Cl atomu elektronları H'den daha güçlü çeker, elektron yoğunluğu Cl tarafına kayar.
Cevap: Kristal yapıda kayma düzlemleri yoktur. Zıt yüklü iyonlar hizası bozulunca itme kuvvetleri oluşur.
Cevap: O::O şeklinde çift bağ içerir (her oksijenin 2 paylaşılmamış elektron çifti vardır).
Cevap: 1 s + 3 p orbitalinin karışımıdır. CH₄'te karbonun 4 eşdeğer orbitali oluşur, 109.5° bağ açısıyla tetrahedral geometri.
Cevap: Anlık dipollerin oluşturduğu zayıf çekim kuvvetleridir. Tüm moleküllerde görülür.
Cevap: İyonlar arasındaki güçlü elektrostatik çekim kuvvetleri yüksek enerji gerektirir.
Cevap: Elektronegatiflik farkı arttıkça bağ daha polar hale gelir (ΔEN > 1.7 ise iyonik karakter kazanır).
Cevap: Üçgen piramidal (107° bağ açısı). Azotun bir paylaşılmamış elektron çifti vardır.
Cevap: Metal iyonları ile elektron denizi arasındaki çekim enerjisidir. Erime noktasını belirler.
Cevap: Elmas: 3D kovalent ağ (sp³), grafit: tabakalı yapı (sp² hibrit) ve tabakalar arası Van der Waals.
Cevap: Elektron çiftinin tek atom tarafından sağlandığı bağdır. Örnek: NH₃ + H⁺ → NH₄⁺
Cevap: H'nin F, O veya N gibi elektronegatif atoma bağlı olduğu durumlarda (örnek: H₂O molekülleri arası).
Cevap: Katı halde iyonlar sabittir, hareket edemez. Çözeltide iyonlar serbest hareket edebilir.
Cevap: Polar bağlara rağmen lineer geometri (180°) nedeniyle dipol momentler birbirini yok eder.
Cevap: Farklı boyuttaki atomlar kafes yapıyı bozarak sertliği artırır, elektron hareketliliği azalır.
Cevap: σ: Orbitallerin bağ ekseni boyunca örtüşmesi (tekli bağlar). π: Paralel p orbitallerinin yanal örtüşmesi (ikili/üçlü bağlarda).
Cevap: Elektronların farklı konumlarda gösterilebildiği hibrit yapılar. Örnek: Ozon (O₃) iki farklı Lewis yapısına sahiptir.
Cevap: Elmas, silisyum dioksit (SiO₂), grafit (tabakalı kovalent ağ).
Cevap: Polar moleküller arasında (örnek: HCl-HCl, su-aseton).
Cevap: Molekül büyüdükçe (elektron sayısı arttıkça) kuvvetler artar (örnek: I₂ > Br₂ > Cl₂).
Cevap: Üçgen düzlemsel (120°). Örnek: Etilen (C₂H₄)'te her karbonun 3 sp² orbitali vardır.
Cevap:
a) X: 7A grubu (halojen), Y: 1A grubu (alkali metal) → XY formülü (örneğin NaCl)
b) İyonik bağ (metal + ametal)
c) Suda çözünür (iyonik bileşikler suda çözünür). Katı halde elektriği iletmez, çözelti veya erimiş halde iletir (serbest iyonlar nedeniyle).