Karışımlar, iki veya daha fazla maddenin fiziksel olarak bir araya gelmesiyle oluşan sistemlerdir. Bu nda, karışımların sınıflandırılması, homojen ve heterojen karışımlar, çözeltiler, çözünürlük, derişim hesaplamaları ve karışımları ayırma yöntemleri gibi temel kavramları detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.
Karışım, iki veya daha fazla saf maddenin fiziksel olarak bir araya gelmesiyle oluşan sistemdir. Karışımların temel özellikleri:
Karışımlar, dağılan ve dağıtan fazın fiziksel hallerine göre sınıflandırılır:
Karışımlar, görünümlerine göre iki ana gruba ayrılır:
| Karışım Türü | Açıklama | Örnekler |
|---|---|---|
| Homojen Karışımlar (Çözeltiler) | Bileşenleri her noktasında aynı oranda bulunan karışımlardır. Tek fazlıdırlar. | Tuzlu su, şekerli su, hava, alkol-su karışımı |
| Heterojen Karışımlar | Bileşenleri her noktasında farklı oranda bulunan karışımlardır. Birden fazla faz içerirler. | Kumlu su, zeytinyağlı su, ayran, sis, duman |
| Kolloidal Karışımlar | Homojen ve heterojen arasında özellik gösteren karışımlardır. Tanecik boyutları 1-1000 nm arasındadır. | Süt, jöle, mayonez, duman, sis |
Çözeltiler, homojen karışımlardır. Bir çözelti, çözücü ve çözünen maddeden oluşur.
20°C'de NaCl'ün çözünürlüğü 36 g/100 g sudur. 20°C'de 500 g su ile hazırlanan doygun çözeltide kaç gram NaCl çözünür?
Çözüm: 100 g suda 36 g NaCl çözünürse, 500 g suda x g NaCl çözünür.
Orantı kurarsak: 100/36 = 500/x → x = (36 × 500) / 100 = 180 g NaCl
Çözeltilerde çözünen maddenin miktarı, farklı derişim birimleriyle ifade edilir:
% = (Çözünen madde kütlesi / Çözelti kütlesi) × 100
M = Çözünen maddenin mol sayısı / Çözelti hacmi (L)
m = Çözünen maddenin mol sayısı / Çözücü kütlesi (kg)
Karışımları bileşenlerine ayırmak için fiziksel yöntemler kullanılır. Bu yöntemler, maddelerin fiziksel özelliklerine (yoğunluk, kaynama noktası, çözünürlük vb.) dayanır.
Karışımlar, fiziksel yollarla bir araya gelmiş maddelerden oluşur. Homojen karışımlara çözelti, heterojen karışımlara ise süspansiyon, emülsiyon gibi isimler verilir. Çözeltilerde derişim, yüzde, molarite, molalite gibi birimlerle ifade edilir. Karışımları ayırmak için süzme, damıtma, kristallendirme, ayırma hunisi gibi fiziksel yöntemler kullanılır. Bu konu, TYT Kimya'da temel ve önemli bir konudur, mutlaka iyi öğrenilmelidir.