Koordinasyon Bileşikleri
Kolay
1. Aşağıdaki koordinasyon bileşiklerini adlandırınız:
a) [Co(NH₃)₆]Cl₃
b) K₄[Fe(CN)₆]
Cevap:
a) Hekzaminkobalt(III) klorür
b) Potasyum heksasiyanoferrat(II)
Ligand Adlandırma
Kolay
2. Aşağıdaki ligandların adlarını yazınız:
a) NH₃
b) CN⁻
c) H₂O
d) CO
Cevap:
a) Ammin
b) Siyano
c) Akuo
d) Karbonil
Yükseltgenme Basamağı
Orta
3. Aşağıdaki bileşiklerde merkez atomunun yükseltgenme basamağını belirtiniz:
a) [Co(NH₃)₆]Cl₃
b) [PtCl₄]²⁻
Cevap:
a) Co: +3
b) Pt: +2
Koordinasyon Sayısı
Kolay
4. Aşağıdaki bileşiklerin koordinasyon sayısını belirtiniz:
a) [Cu(NH₃)₄]²⁺
b) [Fe(CN)₆]³⁻
Adlandırma
Orta
5. Aşağıdaki bileşikleri adlandırınız:
a) [Cr(H₂O)₄Cl₂]Cl
b) [Ni(CO)₄]
Cevap:
a) Tetrakua diklorokrom(III) klorür
b) Tetrakarbonilnikel(0)
İzomerlik
Orta
6. [Pt(NH₃)₂Cl₂] bileşiğinin izomerlerini çizerek adlandırınız.
Cevap:
Cis-diamin dikloroplatin(II) ve trans-diamin dikloroplatin(II)
Cis izomerde ligandlar yan yana, trans izomerde karşılıklı konumlanır.
Formül Yazma
Orta
7. Aşağıdaki bileşiklerin formüllerini yazınız:
a) Hekzaaminkrom(III) sülfat
b) Potasyum trioksalatoferrat(III)
Cevap:
a) [Cr(NH₃)₆]₂(SO₄)₃
b) K₃[Fe(C₂O₄)₃]
Karmaşık İyon
Orta
8. Aşağıdaki karmaşık iyonların geometrisini belirtiniz:
a) [Ni(CN)₄]²⁻
b) [CoF₆]³⁻
Cevap:
a) Kare düzlem
b) Oktahedral
Adlandırma
Zor
9. Aşağıdaki bileşiği adlandırınız:
[Co(en)₂(NO₂)₂]Cl
Cevap:
Bis(etilendiamin)dinitrokobalt(III) klorür
Çok Atomlu Ligandlar
Orta
10. Aşağıdaki çok atomlu ligandların adlarını yazınız:
a) en
b) EDTA⁴⁻
c) ox²⁻
Cevap:
a) Etilendiamin
b) Etilendiamintetraasetat
c) Oksalat
Yükseltgenme Basamağı
Zor
11. Aşağıdaki bileşiklerde merkez atomunun yükseltgenme basamağını belirtiniz:
a) [Fe(CN)₆]⁴⁻
b) [Cr(CO)₆]
Cevap:
a) Fe: +2
b) Cr: 0
İzomerlik
Zor
12. [Co(en)₂Cl₂]⁺ iyonunun geometrik izomerlerini çizerek adlandırınız.
Cevap:
Cis-diklorobis(etilendiamin)kobalt(III) iyonu ve trans-diklorobis(etilendiamin)kobalt(III) iyonu
Optik İzomeri
Zor
13. [Co(en)₃]³⁺ iyonunun optik izomerlerini açıklayınız.
Cevap:
[Co(en)₃]³⁺ iyonu optikçe aktiftir ve birbirinin ayna görüntüsü olan iki enantiyomeri vardır.
Bu izomerler birbirlerinin üzerine çakışmazlar ve polarize ışığı zıt yönlerde döndürürler.
Kristal Alan Teorisi
Zor
14. [Fe(CN)₆]⁴⁻ ve [Fe(H₂O)₆]²⁺ iyonlarının manyetik özelliklerini karşılaştırınız.
Cevap:
[Fe(CN)₆]⁴⁻: Düşük spin kompleksi, diamanyetik (tüm elektronlar eşleşmiş)
[Fe(H₂O)₆]²⁺: Yüksek spin kompleksi, paramanyetik (eşleşmemiş elektronlar var)
Adlandırma
Orta
15. Aşağıdaki bileşikleri adlandırınız:
a) [Pt(NH₃)₄][PtCl₄]
b) [Co(NH₃)₅Cl]Cl₂
Cevap:
a) Tetraminplatin(II) tetrakloroplatinat(II)
b) Pentaaminklorokobalt(III) klorür
Koordinasyon Kimyası
Orta
16. Werner'in koordinasyon teorisinin temel postülatlarını açıklayınız.
Cevap:
1. Metal iyonlarının iki tür değerliği vardır: Birincil (iyonik) ve ikincil (koordinasyon) değerlik.
2. Metal iyonları, koordinasyon sayısına bağlı olarak belirli sayıda ligandla koordinasyon bağı oluşturur.
3. Koordinasyon bileşikleri geometrik izomerler gösterebilir.
Formül Yazma
Orta
17. Aşağıdaki bileşiklerin formüllerini yazınız:
a) Sodyum hekzakloroplatinat(IV)
b) Diamintetrakuanikel(II) sülfat
Cevap:
a) Na₂[PtCl₆]
b) [Ni(NH₃)₂(H₂O)₄]SO₄
Ligand Alanma
Zor
18. Aşağıdaki ligandların bağlanma modlarını açıklayınız:
a) EDTA⁴⁻
b) CO
Cevap:
a) EDTA⁴⁻: Hekzadentat ligand, 6 bağlanma noktası var (4 O ve 2 N)
b) CO: Monodentat ligand, σ bağışlayıcı ve π alıcı özellik gösterir
Kristal Alan Teorisi
Zor
19. Oktahedral komplekslerde d orbital enerji dağılımını çizerek açıklayınız.
Cevap:
Oktahedral alanda d orbitalleri iki gruba ayrılır:
1. E₉: dₓ²₋ᵧ² ve d_z² orbitalleri (yüksek enerjili)
2. T₂₉: dₓᵧ, dₓ_z, dᵧ_z orbitalleri (düşük enerjili)
Enerji farkına kristal alan bölünme enerjisi (Δ₀) denir.
Adlandırma
Zor
20. Aşağıdaki bileşiği adlandırınız:
[Cr(NH₃)₃(OH)₃]
Cevap:
Triamintrihidrokrokrom(III)
Koordinasyon Kimyası
Orta
21. Aşağıdaki bileşiklerin koordinasyon sayısını belirtiniz:
a) [Ag(NH₃)₂]⁺
b) [Fe(EDTA)]⁻
Cevap:
a) 2 (düzlemsel)
b) 6 (EDTA hekzadentat bir liganddır)
Koordinasyon Bileşikleri
Kolay
22. [Fe(CN)₆]³⁻ kompleks iyonunun sistematik adı nedir?
Cevap: Hekzasiyanoferrat(III) iyonu
- CN⁻: siyano ligandı → "siyano"
- 6 tane olduğu için "hekzasiyano"
- Fe³⁺ olduğu için "ferrat(III)"
Koordinasyon Bileşikleri
Orta
23. [Co(NH₃)₅Cl]²⁺ kompleks iyonunun adı nedir?
Cevap: Pentaaminklorokobalt(III) iyonu
- NH₃: ammino ligandı → "pentaammino"
- Cl⁻: kloro ligandı
- Kompleksin yükü +2 → Co'un oksidasyon sayısı: +3
Koordinasyon Bileşikleri
Kolay
24. [Ag(NH₃)₂]⁺ kompleks iyonunun sistematik adı nedir?
Cevap: Diamminoargent(I) iyonu
- NH₃: ammino ligandı → "diammino"
- Ag: gümüş → argent(I)
- Kompleks yükü +1 → Ag'nin oksidasyon sayısı +1
Koordinasyon Bileşikleri
Orta
25. [CrCl₂(H₂O)₄]⁺ kompleks iyonunun adı nedir?
Cevap: Tetraakwadiklorokrom(III) iyonu
- H₂O: akwa ligandı → "tetraakwa"
- Cl⁻: kloro ligandı → "dikloro"
- Toplam yük +1 → Cr'nin oksidasyon sayısı: +3
Koordinasyon Bileşikleri
Zor
26. [Fe(C₂O₄)₃]³⁻ kompleks iyonunun sistematik adı nedir?
Cevap: Trioksalatoferrat(III) iyonu
- C₂O₄²⁻: oksalato ligandı → "trioksalato"
- Fe'nin oksidasyon sayısı: +3
Koordinasyon Bileşikleri
Orta
27. [CuCl₄]²⁻ kompleks iyonunun adı nedir?
Cevap: Tetraklorokürat(II) iyonu
- Cl⁻: kloro ligandı → "tetrakloro"
- Cu'nun oksidasyon sayısı: +2
Koordinasyon Bileşikleri
Kolay
28. [Ni(CO)₄] kompleksinin adı nedir?
Cevap: Tetrakarbonilnikel(0)
- CO: karbonil ligandı → "tetrakarbonil"
- Ni'nin oksidasyon sayısı: 0
Koordinasyon Bileşikleri
Orta
29. [Zn(OH)₄]²⁻ kompleks iyonunun adı nedir?
Cevap: Tetraklarooksizinkat(II)
- OH⁻: hidroksi ligandı → "tetraklarooksizinkat"
- Zn'nin oksidasyon sayısı: +2
Koordinasyon Bileşikleri
Zor
30. [Co(en)₃]³⁺ kompleks iyonunun adı nedir? (en = etilen diamin)
Cevap: Tris(etilendiamin)kobalt(III) iyonu
- etilen diamin (en): bidentat ligand → "tris(etilendiamin)"
- Co'nun oksidasyon sayısı: +3
Koordinasyon Bileşikleri
Orta
31. [Pt(NH₃)₂Cl₂] kompleksinin sistematik adı nedir?
Cevap: Diammindikloroplatin(II)
- NH₃: ammino → "diammino"
- Cl⁻: kloro → "dikloro"
- Toplam yük 0 → Pt'nin oksidasyon sayısı: +2
Koordinasyon Bileşikleri
Kolay
32. [Ni(CO)₄] bileşiğinin adı nedir?
Cevap: Tetrakarbonilnikel(0)
- CO: karbonil ligandı → "tetrakarbonil"
- Ni'nin oksidasyon sayısı: 0
Koordinasyon Bileşikleri
Orta
33. [Fe(CN)₆]⁴⁻ iyonunun sistematik adı nedir?
Cevap: Hekzasiyanoferrat(II) iyonu
- CN⁻: siyano → "hekzasiyano"
- Toplam yük -4 → Fe'nin oksidasyon sayısı: +2
Koordinasyon Bileşikleri
Zor
34. [Cr(NH₃)₄Cl₂]⁺ kompleks iyonunun adı nedir?
Cevap: Tetraklorodiamminokrom(III) iyonu
- NH₃: ammino → "tetraammino"
- Cl⁻: kloro → "dikloro"
- Toplam yük +1 → Cr'nin oksidasyon sayısı: +3
Koordinasyon Bileşikleri
Kolay
35. [Ag(S₂O₃)₂]³⁻ kompleksinin adı nedir?
Cevap: Distilatodiargent(I) iyonu
- S₂O₃²⁻: tiosülfato ligandı → "distilato"
- Ag'nin oksidasyon sayısı: +1
Koordinasyon Bileşikleri
Orta
36. [Co(NO₂)₃(NH₃)₃] kompleksinin adı nedir?
Cevap: Triamminotri(nitro)kobalt(III)
- NO₂⁻: nitro ligandı → "tri(nitro)"
- NH₃: ammino → "triammino"
- Co'nun oksidasyon sayısı: +3
Koordinasyon Bileşikleri
Zor
37. [Fe(SCN)(H₂O)₅]²⁺ kompleks iyonunun adı nedir?
Cevap: Pentakwatisiyanoferat(III) iyonu
- H₂O: akwa → "pentakwa"
- SCN⁻: tiyosiyanato → "tisiyano"
- Fe'nin oksidasyon sayısı: +3
Koordinasyon Bileşikleri
Kolay
38. [Cu(NH₃)₄]²⁺ kompleksinin adı nedir?
Cevap: Tetrakwaminkobalt(II) iyonu
- NH₃: ammino → "tetrakwamin"
- Cu'nun oksidasyon sayısı: +2
Koordinasyon Bileşikleri
Orta
39. [Cr(en)₂Cl₂]⁺ kompleksinin adı nedir?
Cevap: Diklorobis(etilendiamin)krom(III) iyonu
- en: etilen diamin → "bis(etilendiamin)"
- Cl⁻: kloro → "dikloro"
- Cr'nin oksidasyon sayısı: +3
Koordinasyon Bileşikleri
Zor
40. [PtCl₂(NH₃)₂] kompleksinin adı nedir?
Cevap: Diammindikloroplatin(II)
- NH₃: ammino → "diammino"
- Cl⁻: kloro → "dikloro"
- Pt'nin oksidasyon sayısı: +2
Koordinasyon Bileşikleri
Orta
41. [Ni(en)₃]²⁺ kompleksinin adı nedir?
Cevap: Tris(etilendiamin)nikel(II) iyonu
- en: etilen diamin → "tris(etilendiamin)"
- Ni'nin oksidasyon sayısı: +2
Koordinasyon Bileşikleri
Kolay
42. [Zn(NH₃)₄]²⁺ kompleksinin adı nedir?
Cevap: Tetrakwaminkobalt(II) iyonu
- NH₃: ammino → "tetrakwamin"
- Zn'nin oksidasyon sayısı: +2
Koordinasyon Bileşikleri
Orta
43. [Co(NO)(CN)₅]³⁻ kompleksinin adı nedir?
Cevap: Pentasiyanonitrozilkobalt(III) iyonu
- CN⁻: siyano → "pentasiyano"
- NO: nitrozil ligandı
- Co'nun oksidasyon sayısı: +3
Koordinasyon Bileşikleri
Zor
44. [Fe(CO)₄]²⁻ kompleksinin adı nedir?
Cevap: Tetrakarbonilferrat(II) iyonu
- CO: karbonil → "tetrakarbonil"
- Fe'nin oksidasyon sayısı: +2
Koordinasyon Bileşikleri
Kolay
45. [Ag(NH₃)₂]⁺ kompleksinin adı nedir?
Cevap: Diamminoargent(I) iyonu
- NH₃: ammino → "diammino"
- Ag'nin oksidasyon sayısı: +1
Koordinasyon Bileşikleri
Orta
46. [Cr(OH)₃(H₂O)₃] kompleksinin adı nedir?
Cevap: Triakwatritroksikrom(III)
- H₂O: akwa → "triaqua"
- OH⁻: hidroksi → "trihidroksi"
- Cr'nin oksidasyon sayısı: +3
Koordinasyon Bileşikleri
Zor
47. [Fe(SCN)(H₂O)₅]²⁺ kompleksinin adı nedir?
Cevap: Pentakwatisiyanoferat(III) iyonu
- H₂O: akwa → "pentakwa"
- SCN⁻: tiyosiyanato → "tisiyano"
- Fe'nin oksidasyon sayısı: +3
Koordinasyon Bileşikleri
Kolay
48. [Ni(CN)₄]²⁻ kompleksinin adı nedir?
Cevap: Tetrasiyanonikkelat(II)
- CN⁻: siyano → "tetrasiyano"
- Ni'nin oksidasyon sayısı: +2
Koordinasyon Bileşikleri
Orta
49. [Co(NH₃)₆]³⁺ kompleksinin adı nedir?
Cevap: Hekzaamminokobalt(III) iyonu
- NH₃: ammino → "hekzaammino"
- Co'nun oksidasyon sayısı: +3
Karmaşık Problem
Zor
50. Aşağıdaki bileşiği adlandırınız ve merkez atomunun yükseltgenme basamağını belirtiniz:
K[Cr(NH₃)₂(C₂O₄)₂]
Cevap:
Potasyum diamindioxalatokromat(III)
Cr'nin yükseltgenme basamağı: +3